Παρασκευή 16 Οκτωβρίου 2015

15-10-16 Το Πόρισμα της Επιτροπής Εμπειρογνωμόνων

Το Πόρισμα της Επιτροπής "Εμπειρογνωμόνων" που παραδόθηκε επίσημα στον Υπουργό Εργασίας Γ. Κατρούγκαλο αφήνει στην Κυβέρνηση τα μεγάλα και δύσκολα θέματα, όπως ο επανυπολογισμός πάνω από 4 εκατ. Συντάξεων κι η μειώσή τους, η επιβολή νέων Φόρων, η αναπροσαρμογή των Εισφορών κι η εφαρμογή Εισοδηματικών Κριτηρίων στην καταβολή της Σύνταξης, που θα κρίνουν το μέγεθος των ανατροπών στο Ασφαλιστικό. Από το προοίμιο του Πορίσματος ξεκαθαρίζεται ότι το εγχείρημα ήταν φιλόδοξο, το Χρονοδιάγραμμα πιεστικό και το τελικό αποτέλεσμα περιορίστηκε στην παράθεση Αρχών ενός νέου Συστήματος, η υλοποίηση του οποίου προϋποθέτει περαιτέρω τεχνικές επεξεργασίες. Ένα από τα πλέον δύσκολα κομμάτια της Μεταρρύθμισης, η μετάβαση προς το νέο Σύστημα, θ' αποτελέσει αντικείμενο ξεχωριστής Πρότασης. Η Υπουργική Απόφαση που καθόριζε το Έργο και τα Μέλη της Επιτροπής προέβλεπε παράλληλα με το Πόρισμα την εκπόνηση Αναλογιστικής Μελέτης και την κατάρτιση Πρότασης Νόμου γιά την Ασφαλιστική Μεταρρύθμιση, όμως, στο κείμενο που παραδόθηκε δεν υπάρχει ούτε ένας αριθμός. Δεν υπάρχουν μετρήσιμοι Στόχοι, δεν καθορίζονται ποσοστά μειώσεων, ύψος Εισφορών, Ποσοστά Αναπλήρωσης της Σύνταξης, βάσει των οποίων θα καθορίζεται κι η τελική Παροχή, ενώ θολό είναι ακόμη το ποιούς θ αφορά το νέο Σύστημα και τι θα ισχύει κατά τη διαδικασία Μετάβασης. Αποδείχτηκαν απλώς Αργόμισθοι κι εντεταλμένοι, οι δήθεν Εμπειρογνώμονες, όπως έχει γίνει από πολλές άλλες Κυβερνήσεις στο παρελθόν.
Την επόμενη εβδομάδα θ' αποφασίσει η Κυβέρνηση γιά το αν θα εγκρίνει το Πόρισμα. Διότι το όλο εγχείρημα πρέπει να συμμορφώνεται με τους Μνημονιακούς Στόχους γιά Περικοπές Δαπανών, ώστε να γίνει αποδεκτό από τους Θεσμούς, με τις Συνταγματικές Επιταγές, ώστε να μην δημιουργηθούν εκ νέου προβλήματα με Δικαστικές Αποφάσεις και με το κοινωνικό προφίλ της Ψευτοαριστερής Κυβέρνησης, με Δεξιά δεκανίκια επιπλέον, που επιδιώκει να εισάγει στο Σύστημα Κοινωνικής Ασφάλισης στοιχεία Κεφαλαιοποίησης. Η Πρόταση, που στις Γενικές της Αρχές έχει την έγκριση του Υπουργείου Εργασίας, προβλέπει ενιαίους Κανόνες γιά τον υπολογισμό των Συντάξεων, που θα οδηγήσουν σε μειώσεις, μαζί με την Ενοποίηση των Ασφαλιστικών Ταμείων. Οι Ενιαίοι Κανόνες γιά παλιούς και νέους Ασφαλισμένους είναι μιά αλλαγή που θα επιφέρει ένα μειωμένο Ποσοστό Αναπλήρωσης, το οποίο ενδέχεται να μην είναι κοινό γιά όλους, καθώς ο Κατρούγκαλος τάχθηκε μεν υπέρ των Ενιαίων Κανόνων Αναπλήρωσης, επισημαίνοντας δε ότι τα χαμηλότερα Εισοδήματα θα έχουν μεγαλύτερη Αναπλήρωση στη Σύνταξη, κατά συνέπεια, οι απώλειες - Περικοπές θα είναι μεγαλύτερες γιά τα υψηλότερα Εισοδήματα. Με Εισοδηματικά Κριτήρια θα καταβάλλεται κι η Εθνική - "Κοινωνική" Σύνταξη, ενώ κι οι Εισφορές δεν αποκλείεται να κυμαίνονται ανάλογα με το ύψος του Εισοδήματος, προκειμένου ένα μέρος από τις Κρατήσεις των Υψηλόμισθων να χρηματοδοτεί είτε το Έλλειμμα του Συστήματος είτε τις Παροχές αυτών που γιά συγκεκριμένους λόγους δεν εισφέρουν στο Σύστημα (π.χ., Ανεργία). Παράλληλα με αυτή την ιδιότυπη εσωτερική Αναδιανομή, το νέο Σύστημα μεταβιβάζει ένα σημαντικό βάρος από το Κράτος στον Πολίτη, χρησιμοποιώντας Οικονομικούς Σταθεροποιητές που θα οδηγούν σε αυτόματες μειώσεις Συντάξεων. Πρόκειται γιά ένα νέο, πλήρως Εξατομικευμένο Σύστημα, όπου το τελικό ποσό της Σύνταξης θα είναι αβέβαιο. Αβέβαιο παραμένει και το ύψος των Περικοπών στις ήδη καταβαλλόμενες Συντάξεις, καθώς, παρότι προτείνεται ο Επανυπολογισμός τους, κατ’ επιταγή των "Αρχών της Συμμετοχικής Δικαιοσύνης και της Αλληλεγγύης των Γενεών (δηλαδή ανοησίες κι ασυναρτησίες προκειμένου ν' αποτελειώσουν τους Μικρομεσαίους Συνταξιούχους κι Εργαζόμενους), με Στόχο, αφενός την επίτευξη δημοσιονομικής ελάφρυνσης κατά τουλάχιστον 700 εκατ. ευρώ εντός του 2016 κι αφετέρου τη νομιμοποίηση των Περικοπών -που κρίθηκαν ως Αντισυνταγματικές από το ΣτΕ-, Κυβέρνηση κι "Εμπειρογνώμονες" τάσσονται υπέρ της μείωσης των Συντάξεων. Δεν αποδέχονται Οριζόντιες Περικοπές, όμως αναζητούν τρόπο να πετύχουν το ίδιο Δημοσιονομικό -και πλήρως ανελαστικό- αποτέλεσμα, μέσα από έναν πιό "δίκαιο" τρόπο, μ' εφαρμογή Όρων Ενδογενεακής Αλληλεγγύης.
Ένα Ταμείο, μία Σύνταξη και στο βάθος νέος Φόρος. Τη δημιουργία ενός Εθνικού Φορέα Κοινωνικής Ασφάλισης, ο οποίος θα συμπεριλάβει όλους τους Φορείς Κύριας, Επικουρικής Ασφάλισης κι εφάπαξ Παροχών, προκρίνει η Επιτροπή Εμπειρογνωμόνων γιά το Ασφαλιστικό. Σε πρώτη φάση, η Διοικητική Ενοποίηση θα γίνει κι ουσιαστική, με τη Θεσμοθέτηση Ενιαίων Κανόνων γιά Παροχές και γιά Εισφορές. Σε αυτό το πλαίσιο προτείνεται το ΙΚΑ να μετεξελιχθεί σ' Εθνικό Φορέα Κοινωνικής Ασφάλισης, χωρίς να γίνει αποδεκτή οποιαδήποτε εξαίρεση, καθώς διαφορετικά το εγχείρημα της Ενοποίησης θα υπονομευθεί στο σύνολό του. Η ουσιαστική Ενοποίηση του υπάρχοντος Καθεστώτος Κοινωνικής Ασφάλισης θα επιτευχθεί με τη Θέσπιση Ενιαίων Κανόνων γιά παλαιούς και νέους Ασφαλισμένους κι ανακαθορισμό των Συντάξεων των ήδη Συνταξιούχων.
Η Επιτροπή προτείνει ενιαία ποσοστά Εισφορών και βάση υπολογισμού τους γιά Κύρια, Επικουρική Σύνταξη κι εφάπαξ Παροχές. Μόνη διάκριση αυτή σε Μισθωτούς κι Αυτοτελώς Απασχολούμενους. Παράλληλα, προτείνει την καθιέρωση ενιαίου τρόπου υπολογισμού της Σύνταξης, Κύριας κι Επικουρικής, γιά Παλιούς και νέους Ασφαλισμένους, αφού προηγουμένως καθοριστεί με Αναλογιστική Μελέτη το ποσοστό κατά το οποίο η κάθε Σύνταξη χωριστά κι όλες από κοινού θ' αναπληρώνουν τις Αποδοχές του Ασφαλισμένου. Σε αυτό το πλαίσιο αυτό θ' ανακαθοριστούν κι οι Συντάξεις των ήδη Συνταξιούχων με αναφορά στον νέο, ενιαίο τρόπο υπολογισμού της Κύριας κι Επικουρικής Σύνταξης γιά παλαιούς και νέους Ασφαλισμένους. Προτείνεται η κατάργηση των Οριζόντιων Περικοπών των Συντάξεων, διότι υποσκάπτουν την Ασφαλιστική Συνείδηση, δημιουργούν Κίνητρο γιά Εισφοροδιαφυγή και γιά Πρόωρες Συνταξιοδοτήσεις κι υπονομεύουν το Ασφαλιστικό Σύστημα. Αυτά τα ισχυρίζονται Επιτροπή και Κυβέρνηση.
Με στόχο τη μεγαλύτερη Ανταποδοτικότητα των Εισφορών με τις Παροχές, η Επιτροπή προτείνει την εφαρμογή ενός Διανεμητικού Συστήματος Εικονικών Λογαριασμών (Καθορισμένων Εισφορών), με Στόχο τη μεγαλύτερη Aνταποδοτικότητα των Eισφορών με τις Παροχές. Σύμφωνα με αυτή την επιλογή, το Σύστημα των Συντάξεων είναι Διανεμητικό με καθορισμένες Eισφορές. Βασίζεται στη λειτουργία Ατομικών Λογαριασμών Νοητής Κεφαλαιοποίησης, όπου ο Εργαζόμενος συσσωρεύει σ’ έναν Ατομικό Λογαριασμό όλες τις Εισφορές της Επαγγελματικής του Σταδιοδρομίας. Οι Ασφαλιστικές Εισφορές τοκίζονται μ' ένα εικονικό Επιτόκιο που επιλέγει το Δημόσιο και σχηματίζουν το Συνταξιοδοτικό Κεφάλαιο. Το Σύστημα παραμένει Δημόσιο και Διανεμητικό. Το Κράτος εξακολουθεί να εγγυάται τη λειτουργία ενός τέτοιου Συστήματος. Κάθε χρόνο οι Ασφαλισμένοι λαμβάνουν επίσημη ενημέρωση γιά το ποσό του Συσσωρευμένου Ασφαλιστικού τους Κεφαλαίου. Το Κεφάλαιο που σχηματίζεται (Ατομικά) από τις Συσσωρευμένες Εισφορές του Ασφαλισμένου μετατρέπεται σε Ισόβια Σύνταξη, με βάση έναν Συντελεστή Μετατροπής (ράντα), ο οποίος εξαρτάται κι από το προσδόκιμο ζωής της Γενεάς του Ασφαλισμένου. Παράλληλα, το Σύστημα μπορεί να έχει ενσωματωμένους Αυτόματους Σταθεροποιητές γιά την περίπτωση αρνητικών εξελίξεων σε Δημογραφικές ή Οικονομικές Παραμέτρους. Η Κρατική Χρηματοδότηση περιορίζεται στην καταβολή των αναλογουσών Εισφορών γιά τους Ανέργους, γιά όσους ασθενούν, γιά εκείνους που ανατρέφουν Παιδιά ή φροντίζουν Ηλικιωμένους, κ.λπ. Οι Εισφορές υπολογίζονται επί των Αποδοχών που καταβάλλονται από τον Εργοδότη και τον Εργαζόμενο. Όσον αφορά τους Αυτοαπασχολούμενους, προτείνεται να καταργηθούν οι Κλίμακες Τεκμαρτών Ασφαλιστέων Αποδοχών κι οι Εισφορές να υπολογίζονται επί του Πραγματικού τους Εισοδήματος από την Απασχόληση. Η τελική Παροχή προς τον Συνταξιούχο θα συμπληρώνεται με την Εθνική Σύνταξη, η οποία θα καταβάλλεται με Εισοδηματικά Κριτήρια και θα λειτουργεί Συμπληρωματικά με το αναλογικό τμήμα της Σύνταξης. Σύμφωνα με την Επιτροπή, η Εθνική Σύνταξη δεν θα πρέπει να περιορίζεται σ’ ένα στοιχειώδες ποσό, ιδιαίτερα σε μιά εποχή βαθιάς Οικονομικής Κρίσης, με ασυνεχή Ιστορικά Ασφάλισης, μικρή Συσσώρευση Ασφαλιστικού Πλούτου, χαμηλούς Μισθούς (Εργαζόμενοι φτωχοί, απλήρωτοι Εργαζόμενοι, Μακροχρόνια Άνεργοι), όπως είναι αυτή που βιώνει η Ελλάδα την τελευταία πενταετία. Κατά συνέπεια, το ύψος της Εθνικής Σύνταξης δεν είναι δυνατόν να προσδιορίζεται με απόλυτους Δημοσιονομικούς Όρους, αλλά με Κοινωνικούς Δείκτες. Το ποσό της Εθνικής Σύνταξης, στο οποίο θα έχουν Δικαίωμα όλοι οι Συνταξιούχοι, θα κλιμακώνεται ανάλογα με το ύψος της Αναλογικής Σύνταξης και τα Μέλη της Οικογένειας. Έτσι, η Εθνική/Κοινωνική Σύνταξη θα πρέπει να μειώνεται προοδευτικά, όταν αυξάνει η Αναλογική Σύνταξη κι όταν αυξάνει το Ατομικό κι Οικογενειακό Εισόδημα του Δικαιούχου. Η Επιτροπή θεωρεί ότι με την αποδοχή μιάς οικουμενικής εκδοχής -χωρίς Εισοδηματικά Κριτήρια-, όπως προτείνει ο Υπουργός Εργασίας Γ. Κατρούγκαλος, το μόνο που θα επιτυγχανόταν θα ήταν να συμπιεστεί το ύψος της Εθνικής Σύνταξης σε χαμηλά επίπεδα λόγω του υψηλού κόστους της.
Νέος Φόρος γιά τα Ελλείμματα. Το νέο Σύστημα που προτείνει η Επιτροπή αντιμετωπίζει ανάγκη Χρηματοδότησης γιά μια μεταβατική περίοδο, έως το 2050, όπου αναπόφευκτα θα υπάρξει. Γι' αυτόν τον λόγο, προτείνεται η δημιουργία ενός Αποθεματικού, που το Κεφάλαιό του θα τροφοδοτείται από τον Κρατικό Προϋπολογισμό, την Περιουσία των Ταμείων κι από τους Συμπληρωματικούς Πόρους που θα μπορέσει να κινητοποιήσει το Κράτος γιά την επόμενη 35αετία. Σε αυτό το πλαίσιο προτείνεται η επιβολή Εισφοράς στους υψηλά αμειβόμενους ή ένας Τραπεζικός Φόρος ή ένας Φόρος στις Μεγάλες Περιουσίες και γενικά ένας Φόρος εκεί όπου συγκεντρώνεται ο Πλούτος, παρά την Κρίση.

Ο ΠΡΟΕΔΡΟΣ


Βασίλειος Γκίκας