Το παρόν έργο προσπαθεί ν' αποκαταστήσει ένα ιστορικό ατόπημα και ν' αποδώσει δικαιοσύνη σε μία κατηγορία Στοχαστών, τους Σοφιστές.
Το ζήτημα είναι πολύ σημαντικό, διότι ένα από τα πιό αξιοσημείωτα γεγονότα στην Ιστορία της Σοφιστικής Σκέψεως είναι οι επιθέσεις του Πλάτωνα εναντίον της, οι οποίες φθάνουν μέχρι τη συκοφάντηση. Η Πλατωνική κι Αριστοτελική Παράδοση κατάφερε να δημιουργήσει τους "Καταραμένους Στοχαστές", όπως υπάρχουν οι "Καταραμένοι Ποιητές". Το ίδιο το όνομα του Σοφιστή, που σημαίνει Σοφός, αποσπασμένο από την αρχική σημασία του, έγινε συνώνυμο του Δασκάλου της ψευδούς Γνώσεως, που επιδιώκει την απάτη, χρησιμοποιώντας προς τούτο ευρέως τον Παραλογισμό. Είναι χαρακτηριστικό ότι η πιό γνωστή και πιό διαδεδομένη εικόνα των Σοφιστών οφείλεται στη μαρτυρία των εχθρών τους, του Πλάτωνα και του Αριστοτέλη. Έτσι, η εικόνα των Σοφιστών παρουσιάστηκε αλλοιωμένη, παραποιημένη και κακογραμμένη. Αν ο Πλάτων, ιδιαίτερα, που ήταν σφοδρός πολέμιος των Σοφιστών, αποτελεί την κύρια πηγή μας γι’ αυτούς, αυτό σημαίνει ότι πρέπει να είμαστε πολύ προσεκτικοί στη μαρτυρία του. Διότι ο Πλάτων βλέπει τους αντιπάλους του μέσα από τα δικά του μάτια και μεροληπτεί, όσον αφορά την ακριβή μετάδοση των Ιδεών τους. Γνωρίζομε τον Σωκράτη από περιγραφές Μαθητών και φίλων του, τον Πρωταγόρα από την πολεμική των αντιπάλων του. Είναι ένα γεγονός που κανείς δεν μπορεί να το αμφισβητήσει. Οι επιπτώσεις του δεν μπορούν με τίποτα να εξουδετερωθούν. Τον Πρωταγόρα τον κατάτρεξαν και φρόντισαν να εξαφανίσουν τα γραπτά του. Αντίθετα, γιά τον Σωκράτη έχομε τόμους ολόκληρους, χωρίς ο ίδιος να έχει γράψει τίποτε. Ενώ στον υπόλοιπο Κόσμο πριν από δεκαετίες, οι Σοφιστές έχουν αποκατασταθεί και βρει τη θέση τους στην Ιστορία της Φιλοσοφίας, στην Τριτοκοσμική, από όλες τις απόψεις, Ελλάδα, θεωρούνταν μέχρι πριν από λίγα χρόνια αυτό που κατόρθωσαν να επιβάλλουν επί αιώνες οι Πλατωνικές κι Αριστοτελικές διαστρεβλώσεις. Οι παλαιότεροι Πανεπιστημιακοί Διδάσκαλοι της Φιλοσοφίας συνέχιζαν την Πλατωνική αντιμετώπιση της Σοφιστικής, ήταν δέσμιοι των αντιλήψεων του Πλάτωνα και της πολεμικής του εναντίον των Σοφιστών. Έτσι οι γενεές των μορφωμένων Ελλήνων, κυρίως οι Εκπαιδευτικοί, έμειναν με την εντύπωση ότι η Σοφιστική κι οι Σοφιστές σημαίνουν άρνηση κι εκφαύλιση του Φιλοσοφικού Λόγου, όπως περίπου τους είδε ο Πλάτων. Άλλωστε οι Πλατωνικοί Διάλογοι που διδάσκονταν στα Σχολεία αυτή την αντίληψη συντηρούσαν. Ο Πλάτων στα περισσότερα έργα του, όχι μόνο σε αυτά που αναφέρονται ρητώς σε κάποιον Σοφιστή (Ιππίας ελάσσων, Ιππία μείζων, Ευθύδημος, Πρωταγόρας, Μένων, Γοργίας, Σοφιστής), αλλά και στα υπόλοιπα λ.χ. Πολιτεία, Νόμοι, προβαίνει στην απαξίωση της Σοφιστικής. Τα περισσότερα έργα του Πλάτωνα, αναφέρονται και διαδραματίζονται στον 5ο αιώνα, με κύρια πρόσωπα, που τα περισσότερα, εκτός του Σωκράτη, δεν γνώρισε προσωπικώς ο ίδιος. Συνεπώς, οι Διάλογοι με τα πρόσωπα αυτά είναι επινοημένοι και σκηνοθετημένοι από τον ίδιο τον Πλάτωνα και λίγη σχέση έχουν με την πραγματικότητα. Αυτό σημαίνει ότι η ζωντανή δραματική ατμόσφαιρα των Διαλόγων χρησιμοποιείται από τον μεγάλο Φιλόσοφο γι' απαξίωση των Σοφιστών κι έχει ως αποτέλεσμα να στρέφει τον αναγνώστη εναντίον τους, συναισθηματικώς και φιλοσοφικώς. Αντιθέτως ο Σωκράτης, ο συνήθης συνομιλητής τους κι αντίπαλός τους, παρουσιάζεται πάντοτε με τα καλύτερα χρώματα, άψογος, ήρεμος, διαλεκτικός και κερδίζει αβίαστα τη συμπάθεια, τη συγκατάθεση και τη συναίνεση του αναγνώστη. Όλες οι εικόνες του Σωκράτη είναι θετικές, ηθικώς και φιλοσοφικώς. Ο Σωκράτης είναι το αδιαμφισβήτητο πρόσωπο των περισσότερων Πλατωνικών Διαλόγων, που κυριαρχεί κι οδηγεί σε αδιέξοδο τους Συνομιλητές του, που έχει πάντα το Δίκαιο και το Σωστό με το μέρος του. Αρκετά από τα έλλογα επιχειρήματα του Πλάτωνα κατά των Σοφιστικών Θέσεων, πέρα από τη φιλοσοφική τους αξία στην Ιστορία της Φιλοσοφίας, ουσιαστικώς δεν πείθουν, διότι ορισμένα προσπαθούν να υποστηρίξουν πράγματα παράλογα από λογικής απόψεως και άλλα καταφανώς συγκρούονται με το Κοινό Αίσθημα. Στον Πρωταγόρα λ.χ. ο Σωκράτης ταυτίζει τις αρετές Σοφία, Ανδρεία, Δικαιοσύνη, Οσιότητα και Σωφροσύνη, ενώ στον Ιππία μείζονα, αφ’ ενός ταυτίζει τον αληθή και ψευδή άνθρωπο και αφ’ ετέρου υποστηρίζει ότι όποιος διαπράττει κάποιο σφάλμα εκουσίως είναι καλύτερος από αυτόν που σφάλλει ακουσίως. Εδώ ο Σωκράτης χρησιμοποιεί αυτό που ο ίδιος κατηγορεί στους άλλους, το Σόφισμα. Σε άλλα υποστηρίζει το ουδείς εκών κακός ή το εν οίδα ότι ουδέν οιδα που οδηγούν σε ηθικά και γνωσιολογικά αδιέξοδα. Την αδυναμία πειθούς τη διαισθάνεται ίσως κι ο ίδιος ο Πλάτων και γι’ αυτό καταφεύγει στη συναισθηματική και δραματική απαξίωση των αντιπάλων του. Άλλωστε και στη σύνολη Φιλοσοφία του τελικώς καταφεύγει στ' απόλυτα κι έσχατα μέσα της Μεταφυσικής και της Θεολογίας, δηλαδή σε μέσα μή ελέγξιμα από τα εργαλεία του Λόγου και της Έλλογης Επιχειρηματολογίας, σε μέσα μη υποκείμενα στον Κοινό Λόγο της Κοινότητας και της Πραγματικότητας. Από κάποια από τα πλατωνικά έργα είναι εμφανής η προσπάθεια απαξίωσης και συκοφάντησης των Σοφιστών, Δεν είναι ότι ο Πλάτων διαφωνεί με θέσεις των Σοφιστών, που είναι θεμιτό κι ανθρώπινο ούτε στο ότι προσπαθεί να επιχειρηματολογήσει, που είναι αναμενόμενο κι επιβεβλημένο, αλλά είναι η αρνητική δραματουργική εικόνα των Σοφιστών στα έργα του κι στις απαξιωτικές εκφράσεις του, που αποβλέπουν στην Ηθική Απαξίωση και Φιλοσοφική συκοφάντησή τους. Οι εικόνες των Σοφιστών στα πλατωνικά έργα είναι σχεδόν όλες απαξιωτικές, παρουσιάζoνται ότι είναι με το μέρος της αδικίας, του λάθους, της αντίφασης, του ψεύδους. Μερικά παραδείγματα: 1. Ο Σοφιστής Πρωταγόρας, στον ομότιτλο Διάλογο του Πλάτωνα, παρουσιάζεται να ενοχλείται από τη διαδικασία των ερωτημάτων του Σωκράτη και ν' αγριεύει, ενώ ο Σωκράτης είναι γλυκός κι ήρεμος (334a). Όταν διακόπτεται η συζήτηση, ο Σωκράτης, που θέτει τις ερωτήσεις στον Πρωταγόρα, ο οποίος είναι υποχρεωμένος να απαντά, λέει ότι: τότε κατάλαβα ότι δεν έμεινε (ο Πρωταγόρας) ικανοποιημένος από τον εαυτό του γιά τις προηγούμενες απαντήσεις του και δεν θα δεχθεί πρόθυμα να συνεχίσει τη συζήτηση απαντώντας σε ερωτήσεις (335b). Σε άλλο σημείο ο Σωκράτης λέει ότι: από τα λόγια του Αλκιβιάδη και τις παρακλήσεις του Καλλία κι όλης σχεδόν της συντροφιάς μου φαίνεται ότι ντράπηκε ο Πρωταγόρας, αποφάσισε λοιπόν, απρόθυμα, να συνεχίσει τη συζήτηση (348c). 2. Ο Σοφιστής Γοργίας, στον ομότιτλο Διάλογο, παρουσιάζεται να πέφτει σε αντίφαση κάτω από τις καταιγιστικές ερωτήσεις του Σωκράτη και ν' αποχωρεί με ντροπή (461a). Ο Σωκράτης συνεχίζει τη συζήτηση με τον Μαθητή του Γοργία, Πώλο, γιά ν' απαξιώσει έτσι περαιτέρω τη Ρητορική. Στη συνέχεια, ο Σωκράτης συζητεί με τον Πολιτικό Καλλικλή, ο οποίος δεν αναφέρεται από καμία άλλη πηγή. Εδώ, ο Πλάτων επινοεί τον Καλλικλή γιά να οδηγήσει τη συζήτηση εκεί που θέλει: του αποδίδει τη θέση ότι το Δίκαιο που επιβάλλει η Φύση είναι ο καλύτερος να έχει περισσότερα από τον χειρότερο κι ο δυνατότερος από τον αδυνατότερο (483δ). Είναι το Δόγμα γιά το Δίκαιο του Ισχυροτέρου, το οποίο αναδιατυπώνει πιό κάτω: το κατά Φύσιν Δίκαιο είναι να λαμβάνει ο ισχυρότερος με βίαιο τρόπο τα πράγματα των ασθενεστέρων, να ηγεμονεύει ο καλύτερος επί των χειροτέρων (488b). Ο Καλλικλής, με αυτή του τη Θεωρία, βασισμένη στη Φύση, γίνεται Υπέρμαχος της Βίας, της Εξουσίας του Ισχυροτέρου και της Τυραννίας. Γίνεται ο προάγγελος του Υπερανθρώπου του Νίτσε (483e-484b). Στο πρόσωπο του επινοημένου Κυνικού Καλλικλή, ο Πλάτων δυσφημεί τους Σοφιστές, υποστηρικτές του Φυσικού Δικαίου, όπως ο Ιππίας, ο Αντιφών κι ο Αλκιδάμας, οι οποίοι ευνοούν Εξισωτικές Αντιλήψεις, που δεν ταυτίζονται με τις Θέσεις του Πλατωνικού Καλλικλή, αλλά βρίσκονται στον αντίποδά τους. Ο Καλλικλής μάλλον είναι μία καρικατούρα του Περικλή, φιλοτεχνημένη από τον Πλάτωνα. Ο σκοπός του Αθηναίου Φιλοσόφου ήταν να δυσφημήσει, ταυτοχρόνως, τη Σοφιστική και τον μεγάλο Πολιτικό Περικλή, τον κύριο συντελεστή του Αθηναϊκού Μεγαλείου. Ο Πλάτων πέτυχε τον σκοπό του, από το γεγονός ότι πολλοί Μελετητές θεωρούν τον Καλλικλή αφ’ ενός Σοφιστή, ενώ δεν είναι παρά ένας Πολιτικός κι αφ’ ετέρου Αντιπρόσωπο ενός Φυσικού Δικαίου που πρεσβεύει την Ανισότητα, ενώ δεν υπάρχει τέτοια αντίληψη στους Σοφιστές. & 3. Ο Σοφιστής Θρασύμαχος, στο πρώτο βιβλίο της Πολιτείας (336b), εισάγεται από τον Πλάτωνα στη συζήτηση με τον εξής αρνητικό τρόπο, μιλάει ο Σωκράτης: όση ώρα συζητούσαμε, ο Θρασύμαχος επανειλημμένα επιχείρησε να πάρει τον λόγο, δεν τον άφηναν όμως οι διπλανοί του, που ήθελαν ν' ακούσουν το επιχείρημα ως το τέλος, όταν όμως κάναμε μία παύση, εκείνος δεν ηρεμούσε, αλλά μαζεύτηκε και σαν θηρίο χύμηξε καταπάνω μας να μας κατασπαράξει. Από τον τρόμο μας, εγώ κι ο Πολέμαρχος τα χρειαστήκαμε κι εκείνος, βάζοντάς μας τις φωνές μπροστά σε όλους, είπε: τι φλυαρία είναι αυτή που σας δέρνει τόσην ώρα, Σωκράτη; και τι ανοησία αυτές οι υποχωρήσεις -όλο ευγένεια- του ενός προς τον άλλον; Ο Πλάτων παρουσιάζει τη θέση που εκφράζει ο Θρασύμαχος ως ένα Δέον ενώ δεν είναι. Ο Θρασύμαχος εκφράζει μία διαπίστωση: αυτό που ισχύει ως Δίκαιο σε κάθε Κοινωνία είναι το Συμφέρον του Ισχυροτέρου». Όμως, ο Θρασύμαχος δεν είναι υπέρ αυτής της αντίληψης, πράγμα που φαίνεται από άλλα αποσπάσματά του που έχουν διασωθεί. Άρα, ο Πλάτων τον διαστρεβλώνει κι η διαστρέβλωση αυτή είχε ως συνέπεια, πολλοί επηρεασμένοι ακρίτως από τον Πλάτωνα, να εντάσσουν τον Θρασύμαχο στην άποψη ή στη Σχολή του επινοημένου Καλλικλή. Τ' αναφερθέντα παραδείγματα δεν είναι τα μόνα, υπάρχουν κι άλλα. Συνεπώς, όπως φαίνεται από τους χαρακτηρισμούς, η αντιμετώπιση της Σοφιστικής από τον Πλάτωνα δεν είναι έντιμη κι αντικειμενική. Αντιθέτως, είναι εμφανώς πολεμική και προκατειλημμένη και σκοπό έχει να μειώσει γενικώς τη Σοφιστική, χωρίς ουσιαστικά επιχειρήματα. Παραπλήσια ήταν η στάση του Ξενοφώντα, του Ισοκράτη και του Αριστοτέλη έναντι των Σοφιστών. Ο Πλάτων έχει κι άλλους ομολογημένους αντιπάλους, τους οποίους μεταχειρίζεται ανάλογα με τους Σοφιστές. Τα βέλη του στρέφονται επίσης κατά του Δήμου, κατά της Δημοκρατίας και κατά των Πολιτικών, όχι των υποτιθέμενων Δημαγωγών, αλλά των σημαντικών Πολιτικών που συνέβαλαν στην Ακμή και το Μεγαλείο της Αθήνας. Κατά τον Πλάτωνα, όλοι οι σημαντικοί Αθηναίοι Πολιτικοί δεν έκαναν καλύτερους τους Πολίτες. ο Θεμιστοκλής, ο Αριστείδης, ο Περικλής κι ο Θουκυδίδης (του Μελησίου) απέτυχαν στη μετάδοση της Αρετής (Μένων 93a-94c). Εκτός αυτών των διαστρεβλώσεων και των συκοφαντιών, ο Πλάτων προβαίνει και σε πλαστογράφηση της Ιστορίας. Ο Πλάτων πλαστογραφεί ενσυνειδήτως την Ιστορία σε αυτόν τον χώρο. Εάν γνωρίζαμε την Ιστορία των Αθηνών μόνο από τον Πλάτωνα (Γ΄ βιβλίο των Νόμων) θ' αγνοούσαμε τη Ναυμαχία της Σαλαμίνος, τη νίκη του Θεμιστοκλή και του ελεεινού αυτού Δήμου των Κωπηλατών. Ο Πλάτων καταφέρεται εναντίον των αντιπάλων του Σοφιστών, Δημοκρατίας και Δημοκρατών Πολιτικών με διαστρεβλώσεις και πλάγια μέσα. Άρα, δεν πρέπει να λαμβάνονται τοις μετρητοίς όλα όσα λένε οι Φιλόσοφοι, διότι είναι και αυτοί υπήκοοι των προσωπικών εμπαθειών και της Ιδεολογίας.
Το ζήτημα είναι πολύ σημαντικό, διότι ένα από τα πιό αξιοσημείωτα γεγονότα στην Ιστορία της Σοφιστικής Σκέψεως είναι οι επιθέσεις του Πλάτωνα εναντίον της, οι οποίες φθάνουν μέχρι τη συκοφάντηση. Η Πλατωνική κι Αριστοτελική Παράδοση κατάφερε να δημιουργήσει τους "Καταραμένους Στοχαστές", όπως υπάρχουν οι "Καταραμένοι Ποιητές". Το ίδιο το όνομα του Σοφιστή, που σημαίνει Σοφός, αποσπασμένο από την αρχική σημασία του, έγινε συνώνυμο του Δασκάλου της ψευδούς Γνώσεως, που επιδιώκει την απάτη, χρησιμοποιώντας προς τούτο ευρέως τον Παραλογισμό. Είναι χαρακτηριστικό ότι η πιό γνωστή και πιό διαδεδομένη εικόνα των Σοφιστών οφείλεται στη μαρτυρία των εχθρών τους, του Πλάτωνα και του Αριστοτέλη. Έτσι, η εικόνα των Σοφιστών παρουσιάστηκε αλλοιωμένη, παραποιημένη και κακογραμμένη. Αν ο Πλάτων, ιδιαίτερα, που ήταν σφοδρός πολέμιος των Σοφιστών, αποτελεί την κύρια πηγή μας γι’ αυτούς, αυτό σημαίνει ότι πρέπει να είμαστε πολύ προσεκτικοί στη μαρτυρία του. Διότι ο Πλάτων βλέπει τους αντιπάλους του μέσα από τα δικά του μάτια και μεροληπτεί, όσον αφορά την ακριβή μετάδοση των Ιδεών τους. Γνωρίζομε τον Σωκράτη από περιγραφές Μαθητών και φίλων του, τον Πρωταγόρα από την πολεμική των αντιπάλων του. Είναι ένα γεγονός που κανείς δεν μπορεί να το αμφισβητήσει. Οι επιπτώσεις του δεν μπορούν με τίποτα να εξουδετερωθούν. Τον Πρωταγόρα τον κατάτρεξαν και φρόντισαν να εξαφανίσουν τα γραπτά του. Αντίθετα, γιά τον Σωκράτη έχομε τόμους ολόκληρους, χωρίς ο ίδιος να έχει γράψει τίποτε. Ενώ στον υπόλοιπο Κόσμο πριν από δεκαετίες, οι Σοφιστές έχουν αποκατασταθεί και βρει τη θέση τους στην Ιστορία της Φιλοσοφίας, στην Τριτοκοσμική, από όλες τις απόψεις, Ελλάδα, θεωρούνταν μέχρι πριν από λίγα χρόνια αυτό που κατόρθωσαν να επιβάλλουν επί αιώνες οι Πλατωνικές κι Αριστοτελικές διαστρεβλώσεις. Οι παλαιότεροι Πανεπιστημιακοί Διδάσκαλοι της Φιλοσοφίας συνέχιζαν την Πλατωνική αντιμετώπιση της Σοφιστικής, ήταν δέσμιοι των αντιλήψεων του Πλάτωνα και της πολεμικής του εναντίον των Σοφιστών. Έτσι οι γενεές των μορφωμένων Ελλήνων, κυρίως οι Εκπαιδευτικοί, έμειναν με την εντύπωση ότι η Σοφιστική κι οι Σοφιστές σημαίνουν άρνηση κι εκφαύλιση του Φιλοσοφικού Λόγου, όπως περίπου τους είδε ο Πλάτων. Άλλωστε οι Πλατωνικοί Διάλογοι που διδάσκονταν στα Σχολεία αυτή την αντίληψη συντηρούσαν. Ο Πλάτων στα περισσότερα έργα του, όχι μόνο σε αυτά που αναφέρονται ρητώς σε κάποιον Σοφιστή (Ιππίας ελάσσων, Ιππία μείζων, Ευθύδημος, Πρωταγόρας, Μένων, Γοργίας, Σοφιστής), αλλά και στα υπόλοιπα λ.χ. Πολιτεία, Νόμοι, προβαίνει στην απαξίωση της Σοφιστικής. Τα περισσότερα έργα του Πλάτωνα, αναφέρονται και διαδραματίζονται στον 5ο αιώνα, με κύρια πρόσωπα, που τα περισσότερα, εκτός του Σωκράτη, δεν γνώρισε προσωπικώς ο ίδιος. Συνεπώς, οι Διάλογοι με τα πρόσωπα αυτά είναι επινοημένοι και σκηνοθετημένοι από τον ίδιο τον Πλάτωνα και λίγη σχέση έχουν με την πραγματικότητα. Αυτό σημαίνει ότι η ζωντανή δραματική ατμόσφαιρα των Διαλόγων χρησιμοποιείται από τον μεγάλο Φιλόσοφο γι' απαξίωση των Σοφιστών κι έχει ως αποτέλεσμα να στρέφει τον αναγνώστη εναντίον τους, συναισθηματικώς και φιλοσοφικώς. Αντιθέτως ο Σωκράτης, ο συνήθης συνομιλητής τους κι αντίπαλός τους, παρουσιάζεται πάντοτε με τα καλύτερα χρώματα, άψογος, ήρεμος, διαλεκτικός και κερδίζει αβίαστα τη συμπάθεια, τη συγκατάθεση και τη συναίνεση του αναγνώστη. Όλες οι εικόνες του Σωκράτη είναι θετικές, ηθικώς και φιλοσοφικώς. Ο Σωκράτης είναι το αδιαμφισβήτητο πρόσωπο των περισσότερων Πλατωνικών Διαλόγων, που κυριαρχεί κι οδηγεί σε αδιέξοδο τους Συνομιλητές του, που έχει πάντα το Δίκαιο και το Σωστό με το μέρος του. Αρκετά από τα έλλογα επιχειρήματα του Πλάτωνα κατά των Σοφιστικών Θέσεων, πέρα από τη φιλοσοφική τους αξία στην Ιστορία της Φιλοσοφίας, ουσιαστικώς δεν πείθουν, διότι ορισμένα προσπαθούν να υποστηρίξουν πράγματα παράλογα από λογικής απόψεως και άλλα καταφανώς συγκρούονται με το Κοινό Αίσθημα. Στον Πρωταγόρα λ.χ. ο Σωκράτης ταυτίζει τις αρετές Σοφία, Ανδρεία, Δικαιοσύνη, Οσιότητα και Σωφροσύνη, ενώ στον Ιππία μείζονα, αφ’ ενός ταυτίζει τον αληθή και ψευδή άνθρωπο και αφ’ ετέρου υποστηρίζει ότι όποιος διαπράττει κάποιο σφάλμα εκουσίως είναι καλύτερος από αυτόν που σφάλλει ακουσίως. Εδώ ο Σωκράτης χρησιμοποιεί αυτό που ο ίδιος κατηγορεί στους άλλους, το Σόφισμα. Σε άλλα υποστηρίζει το ουδείς εκών κακός ή το εν οίδα ότι ουδέν οιδα που οδηγούν σε ηθικά και γνωσιολογικά αδιέξοδα. Την αδυναμία πειθούς τη διαισθάνεται ίσως κι ο ίδιος ο Πλάτων και γι’ αυτό καταφεύγει στη συναισθηματική και δραματική απαξίωση των αντιπάλων του. Άλλωστε και στη σύνολη Φιλοσοφία του τελικώς καταφεύγει στ' απόλυτα κι έσχατα μέσα της Μεταφυσικής και της Θεολογίας, δηλαδή σε μέσα μή ελέγξιμα από τα εργαλεία του Λόγου και της Έλλογης Επιχειρηματολογίας, σε μέσα μη υποκείμενα στον Κοινό Λόγο της Κοινότητας και της Πραγματικότητας. Από κάποια από τα πλατωνικά έργα είναι εμφανής η προσπάθεια απαξίωσης και συκοφάντησης των Σοφιστών, Δεν είναι ότι ο Πλάτων διαφωνεί με θέσεις των Σοφιστών, που είναι θεμιτό κι ανθρώπινο ούτε στο ότι προσπαθεί να επιχειρηματολογήσει, που είναι αναμενόμενο κι επιβεβλημένο, αλλά είναι η αρνητική δραματουργική εικόνα των Σοφιστών στα έργα του κι στις απαξιωτικές εκφράσεις του, που αποβλέπουν στην Ηθική Απαξίωση και Φιλοσοφική συκοφάντησή τους. Οι εικόνες των Σοφιστών στα πλατωνικά έργα είναι σχεδόν όλες απαξιωτικές, παρουσιάζoνται ότι είναι με το μέρος της αδικίας, του λάθους, της αντίφασης, του ψεύδους. Μερικά παραδείγματα: 1. Ο Σοφιστής Πρωταγόρας, στον ομότιτλο Διάλογο του Πλάτωνα, παρουσιάζεται να ενοχλείται από τη διαδικασία των ερωτημάτων του Σωκράτη και ν' αγριεύει, ενώ ο Σωκράτης είναι γλυκός κι ήρεμος (334a). Όταν διακόπτεται η συζήτηση, ο Σωκράτης, που θέτει τις ερωτήσεις στον Πρωταγόρα, ο οποίος είναι υποχρεωμένος να απαντά, λέει ότι: τότε κατάλαβα ότι δεν έμεινε (ο Πρωταγόρας) ικανοποιημένος από τον εαυτό του γιά τις προηγούμενες απαντήσεις του και δεν θα δεχθεί πρόθυμα να συνεχίσει τη συζήτηση απαντώντας σε ερωτήσεις (335b). Σε άλλο σημείο ο Σωκράτης λέει ότι: από τα λόγια του Αλκιβιάδη και τις παρακλήσεις του Καλλία κι όλης σχεδόν της συντροφιάς μου φαίνεται ότι ντράπηκε ο Πρωταγόρας, αποφάσισε λοιπόν, απρόθυμα, να συνεχίσει τη συζήτηση (348c). 2. Ο Σοφιστής Γοργίας, στον ομότιτλο Διάλογο, παρουσιάζεται να πέφτει σε αντίφαση κάτω από τις καταιγιστικές ερωτήσεις του Σωκράτη και ν' αποχωρεί με ντροπή (461a). Ο Σωκράτης συνεχίζει τη συζήτηση με τον Μαθητή του Γοργία, Πώλο, γιά ν' απαξιώσει έτσι περαιτέρω τη Ρητορική. Στη συνέχεια, ο Σωκράτης συζητεί με τον Πολιτικό Καλλικλή, ο οποίος δεν αναφέρεται από καμία άλλη πηγή. Εδώ, ο Πλάτων επινοεί τον Καλλικλή γιά να οδηγήσει τη συζήτηση εκεί που θέλει: του αποδίδει τη θέση ότι το Δίκαιο που επιβάλλει η Φύση είναι ο καλύτερος να έχει περισσότερα από τον χειρότερο κι ο δυνατότερος από τον αδυνατότερο (483δ). Είναι το Δόγμα γιά το Δίκαιο του Ισχυροτέρου, το οποίο αναδιατυπώνει πιό κάτω: το κατά Φύσιν Δίκαιο είναι να λαμβάνει ο ισχυρότερος με βίαιο τρόπο τα πράγματα των ασθενεστέρων, να ηγεμονεύει ο καλύτερος επί των χειροτέρων (488b). Ο Καλλικλής, με αυτή του τη Θεωρία, βασισμένη στη Φύση, γίνεται Υπέρμαχος της Βίας, της Εξουσίας του Ισχυροτέρου και της Τυραννίας. Γίνεται ο προάγγελος του Υπερανθρώπου του Νίτσε (483e-484b). Στο πρόσωπο του επινοημένου Κυνικού Καλλικλή, ο Πλάτων δυσφημεί τους Σοφιστές, υποστηρικτές του Φυσικού Δικαίου, όπως ο Ιππίας, ο Αντιφών κι ο Αλκιδάμας, οι οποίοι ευνοούν Εξισωτικές Αντιλήψεις, που δεν ταυτίζονται με τις Θέσεις του Πλατωνικού Καλλικλή, αλλά βρίσκονται στον αντίποδά τους. Ο Καλλικλής μάλλον είναι μία καρικατούρα του Περικλή, φιλοτεχνημένη από τον Πλάτωνα. Ο σκοπός του Αθηναίου Φιλοσόφου ήταν να δυσφημήσει, ταυτοχρόνως, τη Σοφιστική και τον μεγάλο Πολιτικό Περικλή, τον κύριο συντελεστή του Αθηναϊκού Μεγαλείου. Ο Πλάτων πέτυχε τον σκοπό του, από το γεγονός ότι πολλοί Μελετητές θεωρούν τον Καλλικλή αφ’ ενός Σοφιστή, ενώ δεν είναι παρά ένας Πολιτικός κι αφ’ ετέρου Αντιπρόσωπο ενός Φυσικού Δικαίου που πρεσβεύει την Ανισότητα, ενώ δεν υπάρχει τέτοια αντίληψη στους Σοφιστές. & 3. Ο Σοφιστής Θρασύμαχος, στο πρώτο βιβλίο της Πολιτείας (336b), εισάγεται από τον Πλάτωνα στη συζήτηση με τον εξής αρνητικό τρόπο, μιλάει ο Σωκράτης: όση ώρα συζητούσαμε, ο Θρασύμαχος επανειλημμένα επιχείρησε να πάρει τον λόγο, δεν τον άφηναν όμως οι διπλανοί του, που ήθελαν ν' ακούσουν το επιχείρημα ως το τέλος, όταν όμως κάναμε μία παύση, εκείνος δεν ηρεμούσε, αλλά μαζεύτηκε και σαν θηρίο χύμηξε καταπάνω μας να μας κατασπαράξει. Από τον τρόμο μας, εγώ κι ο Πολέμαρχος τα χρειαστήκαμε κι εκείνος, βάζοντάς μας τις φωνές μπροστά σε όλους, είπε: τι φλυαρία είναι αυτή που σας δέρνει τόσην ώρα, Σωκράτη; και τι ανοησία αυτές οι υποχωρήσεις -όλο ευγένεια- του ενός προς τον άλλον; Ο Πλάτων παρουσιάζει τη θέση που εκφράζει ο Θρασύμαχος ως ένα Δέον ενώ δεν είναι. Ο Θρασύμαχος εκφράζει μία διαπίστωση: αυτό που ισχύει ως Δίκαιο σε κάθε Κοινωνία είναι το Συμφέρον του Ισχυροτέρου». Όμως, ο Θρασύμαχος δεν είναι υπέρ αυτής της αντίληψης, πράγμα που φαίνεται από άλλα αποσπάσματά του που έχουν διασωθεί. Άρα, ο Πλάτων τον διαστρεβλώνει κι η διαστρέβλωση αυτή είχε ως συνέπεια, πολλοί επηρεασμένοι ακρίτως από τον Πλάτωνα, να εντάσσουν τον Θρασύμαχο στην άποψη ή στη Σχολή του επινοημένου Καλλικλή. Τ' αναφερθέντα παραδείγματα δεν είναι τα μόνα, υπάρχουν κι άλλα. Συνεπώς, όπως φαίνεται από τους χαρακτηρισμούς, η αντιμετώπιση της Σοφιστικής από τον Πλάτωνα δεν είναι έντιμη κι αντικειμενική. Αντιθέτως, είναι εμφανώς πολεμική και προκατειλημμένη και σκοπό έχει να μειώσει γενικώς τη Σοφιστική, χωρίς ουσιαστικά επιχειρήματα. Παραπλήσια ήταν η στάση του Ξενοφώντα, του Ισοκράτη και του Αριστοτέλη έναντι των Σοφιστών. Ο Πλάτων έχει κι άλλους ομολογημένους αντιπάλους, τους οποίους μεταχειρίζεται ανάλογα με τους Σοφιστές. Τα βέλη του στρέφονται επίσης κατά του Δήμου, κατά της Δημοκρατίας και κατά των Πολιτικών, όχι των υποτιθέμενων Δημαγωγών, αλλά των σημαντικών Πολιτικών που συνέβαλαν στην Ακμή και το Μεγαλείο της Αθήνας. Κατά τον Πλάτωνα, όλοι οι σημαντικοί Αθηναίοι Πολιτικοί δεν έκαναν καλύτερους τους Πολίτες. ο Θεμιστοκλής, ο Αριστείδης, ο Περικλής κι ο Θουκυδίδης (του Μελησίου) απέτυχαν στη μετάδοση της Αρετής (Μένων 93a-94c). Εκτός αυτών των διαστρεβλώσεων και των συκοφαντιών, ο Πλάτων προβαίνει και σε πλαστογράφηση της Ιστορίας. Ο Πλάτων πλαστογραφεί ενσυνειδήτως την Ιστορία σε αυτόν τον χώρο. Εάν γνωρίζαμε την Ιστορία των Αθηνών μόνο από τον Πλάτωνα (Γ΄ βιβλίο των Νόμων) θ' αγνοούσαμε τη Ναυμαχία της Σαλαμίνος, τη νίκη του Θεμιστοκλή και του ελεεινού αυτού Δήμου των Κωπηλατών. Ο Πλάτων καταφέρεται εναντίον των αντιπάλων του Σοφιστών, Δημοκρατίας και Δημοκρατών Πολιτικών με διαστρεβλώσεις και πλάγια μέσα. Άρα, δεν πρέπει να λαμβάνονται τοις μετρητοίς όλα όσα λένε οι Φιλόσοφοι, διότι είναι και αυτοί υπήκοοι των προσωπικών εμπαθειών και της Ιδεολογίας.
