Η αναγκαιότητα της Δημόσιας Ηθικής στον Δημόσιο Βίο μας.
Η Δημόσια Ηθική μπορεί να θεωρηθεί ως το Φυσικό Συμπλήρωμα
όλων των Νόμων, διότι από μόνη της αποτελεί έναν ολόκληρο Κώδικα.
Έχει ως σημείο αναφοράς της τον Άνθρωπο, γι' αυτό περιέχει
το σύνολο των Ηθικών Χρεών του. Με το να περιέχει τα Ηθικά Χρέη του κάθε
Ανθρώπου, κατά πρώτο λόγο ρυθμίζει τη στάση του Ατόμου προς τον εαυτόν του και
κατά δεύτερο λόγο, επιδιώκει, μ' έμμεσο τρόπο (δηλαδή, χωρίς εξαναγκασμό), τη
ρύθμιση της Εξωτερικής του Συμπεριφοράς στην Κοινωνική Συμβίωση με τους
Συνανθρώπους του.
Κατά συνέπεια, η Ηθική είναι Αυτόνομη (Θεληματική) ρύθμιση
της Ανθρώπινης Συμπεριφοράς. Έτσι, ο μεν Ηθικός Νόμος ισχύει γιά τον καθένα και
την κάθε μία μας ξεχωριστά, όταν βρισκόμαστε μόνοι, ο δε Κανόνας Δικαίου όταν
βρισκόμαστε σε Κοινή Συμβίωση και Συναναστροφή. Δηλαδή: οι Ηθικοί Κανόνες
απευθύνονται στην Εσωτερική Διάθεση και Σκέψη, στον Εσωτερικό Κόσμο μας κι
αποβλέπουν στην πραγματοποίηση της Ιδέας του Αγαθού, το οποίο είναι το να μην
θέλει το Άτομο ν' αδικεί. Κατ' αυτόν τον τρόπο, οι Ηθικοί Κανόνες ρυθμίζουν έμμεσα
την Κιονωνική Συμπεριφορά μας και κινούνται στα πλαίσια της Ελευθερίας.
Οι Ηθικοί Κανόνες βρίσκονται σε κάποια ενότητα και σχέση με
τους Κανόνες Δικαίου. Διότι, μαζί με την Πρακτική Νομοθεσία, αποτελούν ένα και
κατευθύνονται στους ίδιους Σκοπούς: την Κοινωνική Γαλήνη και την Ανθρώπινη
Ευδαιμονία (την τέλεια Ψυχική Ικανοποίηση, σε αντίθεση προς την Ευτυχία, η
οποία είναι μερική και παροδική Ικανοποίηση, ειδικά των Αισθήσεων). Το σύνολο
των Ηθών και των Νόμων αποτελούν την Ηθική Τάξη. Γι' αυτό και το Δίκαιο
περιλαμβάνει ένα ελάχιστο όριο των Απαιτήσεων της Ηθικής Συνείδησης, δίνοντας
έτσι στο Δίκαιο Δεσμευτική Δύναμη γιά όλους κι όλες μας, αφού τις καθιστά
Υποχρεωτικούς Κανόνες Δικαίου: μιά κι η Ηθική είναι αναγκαία γι' αυτήν την ίδια
την ύπαρξη, συντήρηση και πρόοδο της Κοινωνίας (π.χ.: το Δίκαιο κηρύσσει Άκυρη
κάθε Δικαιοπραξία που είναι αντίθετη στα Χρηστά Ήθη). Αναγκαίο είναι να
ξεκαθαριστεί πως άλλο η Θεολογική Ηθική, οπού βασίζεται στην Αποκάλυψη κι άλλο
η Δημόσια Ηθική, οπού βασίζεται στη Φιλοσοφία κι έχει ως Αντικείμενό της μόνο
τη Φυσική Ηθικότητα.
Με την, τυπική τουλάχιστον, τάση οπού επικρατεί γιά
Ηθικοποίηση και την Τυποποίηση του Δικαίου, η έννοια των Ηθών ενδιαφέρει στο
Πεδίο των Συναλλαγών, γι' αυτό και στη Νομική Επιστήμη διαμορφώθηκαν οι όροι
των Συναλλακτικών και Χρηστών Ηθών.
Βασίλειος Γκίκας, Ακαδημαϊκός.
