14 Δεκεμβρίου 2012
Tο ιστορικό καθήκον της Ε.Ε. να μειώσει το χάσμα μεταξύ Πλούσιων και Φτωχών Χωρών.
Με αυτήν την στρατηγική τίθεται ένα ουσιαστικό ανάχωμα στην εντεινόμενη Κοινωνική Ανισότητα στην Ευρώπη που ανάγεται στον καθιερωμένο τύπο Διαχείρισης Κρίσεων. Προειδοποιούμε γιά τους συνοδευτικούς κινδύνους που ενέχει το εγχείρημα να τεθεί η Κρίση υπό έλεγχο μέσω της επιβολής οριζόντιων περικοπών στα Συστήματα Κοινωνικής Ασφάλειας και στις Δημόσιες Δαπάνες των χρεωμένων Χωρών της Περιφέρειας. Η επιχείρηση Οικονομικής Εξυγίανσης μέσω Λιτότητας προκαλεί το φαινόμενο μίας νέας φτωχοποίησης του πληθυσμού, με επακόλουθο το δυναμικότερο κομμάτι των Κοινωνιών να ωθείται προς την περιθωριοποίηση ή προς τη μαζική Μετανάστευση, με συνέπεια να υποβαθμίζεται ακόμα περισσότερο η Παραγωγική Βάση, η ποιότητα της Δημόσιας Διοίκησης και της Οικονομίας. Παράλληλα πολλαπλασιάζεται το ήδη υψηλό κοινωνικό στρες, λόγω της πτώσης του Βιοτικού Επιπέδου, με αποτέλεσμα την αυξημένη βία, ιδίως ενάντια στους Μετανάστες. Εάν το φαινόμενο αυτό διαχυθεί θα οδηγήσει στην ένταση των Κοινωνικών Συγκρούσεων και στην ολοκληρωτική κατάρρευση της Συνταγματικής Τάξης. Δεν αποκλείεταιη ανάδυση διαλυτικών καταστάσεων στον Ευρωπαϊκό Νότο που θα θυμίζουν τον Εμφύλιο Πόλεμο στην Γιουγκοσλαβία.
Επί τούτου ήδη παρακολουθούμε ξανά στην Ευρώπη τη διάλυση Κρατών, ας εξερευνήσουμε το φαινόμενο της Ισπανίας: Ενώ η οικονομική πίεση προς τη Χώρα αυξάνει, η πλουσιότερη Περιοχή της η Καταλονία, επιζητά ν' αυτονομηθεί από το Κράτος μεταξύ άλλων λόγω της αυξανόμενης Ανισότητας μεταξύ των Περιφερειών της Χώρας. Όμοια με την Ισπανία κι η Γιουγκοσλαβία ήταν μία σύγχρονη Κοινωνία που βρισκόταν, μεταξύ άλλων, κάτω από μεγάλη οικονομική πίεση. Άπαντες θεωρούν πολύ σκληρή και λανθασμένη την Πολιτική που ασκείται απέναντι στην Ελλάδα, κανένας, ειδικότερα η Μέρκελ, δεν τολμάει να την εγκαταλείψει γιά εκλογικούς λόγους. Επομένως, διαπιστώνουμε ότι η συγκεκριμένη στάση δεν συνάδει σε τίποτα με μία Στρατηγική γιά την Ευρώπη.
Η σημερινή κατάσταση της Ευρώπης δεν διαφέρει πολύ από την κατάσταση των ΗΠΑ τη 10ετία του '30 της βαριάς Οικονομικής Κρίσης, με μεγάλες διαφορές μεταξύ Βορρά και Νότου. Ο Νότος βρέθηκε συστηματικά σε κατάσταση Ύφεσης και Φτώχειας. Τότε θεσπίστηκε το New Deal, ένα Πρόγραμμα Μέτρων μετά την Παγκόσμια Οικονομική Κρίση, πού ήταν στο μεγαλύτερο μέρος του ένα Πρόγραμμα Ανασυγκρότησης του Νότου, ο οποίος επωφελήθηκε από τις Επενδύσεις σε Υποδομές καθώς κι από τα τότε εισηγμένα Κοινωνικά Προγράμματα, την Κοινωνική Ασφάλιση, τις Ασφαλίσεις Υγείας Medicare and Medicaid και την εισαγωγή των Ελάχιστων Μισθών.
Γιά να διατηρηθεί η Νομισματική Ένωση χρειάζονται μακρόπνοοι μετασχηματισμοί που θα θέσουν το Κοινωνικό Ζήτημα αντίστοιχα του New Deal. Η παροχή συνεχώς νέων Δανείων μεταθέτει το πρόβλημα απλά στο μέλλον. Εν προκειμένω συστήνεται μιά Ένωση μεταφοράς πόρων ( Transfer Union), παρά τις όποιες αντιστάσεις. Γιά να επιβιώσει η Ευρωζώνη μακροπρόθεσμα χρειάζεται Ομογενοποιήσεις, κάτι που γίνεται καλύτερα μέσα από Κοινά Ταμεία παρά μέσα από Κυβερνήσεις. Πέραν τούτου θα πρέπει ν' αντιμετωπιστεί και το ζήτημα της άνισης κατανομής των Εισοδημάτων τα οποία συνευθύνεται γιά την Οικονομική Κρίση. Η άνιση κατανομή Εισοδήματος είναι συγκρίσιμη με την πίεση του αίματος. Εάν είναι ψηλή υφίσταται το ενδεχόμενο να επέλθει η καταστροφή, εάν είναι χαμηλή πάλι υπάρχει πρόβλημα. Εάν το Εισόδημα συγκεντρώνεται σε μία πολύ μικρή μερίδα του πληθυσμού, τότε ξαφνικά ολόκληρη η Οικονομία εξαρτάται από αυτή την ομάδα, η οποία αποφασίζει εάν επενδύσει στις ΗΠΑ, στην Ελλάδα ή σε Χώρες που υπόσχονται μεγαλύτερα κέρδη. Είναι σαφές ότι η Χρηματοπιστωτική Οικονομία συνέβαλε στο διάστημα μεταξύ 1980 και 2000 σ' ένα σημαντικό άνοιγμα όσον αφορά την κατανομή των Εισοδημάτων. Στα Εισοδήματα ανήκουν Μισθοί, Συντάξεις, τα Μερίσματα Μετοχών κι άλλα Χρηματοοικονομικά Έσοδα που αποκτήθηκαν χωρίς Απόδοση Εργασίας ή Υπηρεσίας. Εν κατακλείδι, η Κρίση οδηγεί σε μία πραγματικά δραματική αύξηση των Ανισοτήτων εντός της Ζώνης του ευρώ από τη μία πλευρά και στο εσωτερικό των Κρατών Μελών από την άλλη πλευρά. Ορισμένες Οικονομίες με κορυφαίο παράδειγμα την Ελλάδα, σχεδόν καταστράφηκαν υπό την τρέχουσα Στρατηγική Λιτότητας, η οποία παράγει μακροχρόνια Ύφεση που δεν μπορεί παρά να καταλήξει στην ταχεία Οικονομική Αποδόμηση και την αποξήρανση των Οικονομιών της Περιφέρειας, παρόμοια με αυτή που βίωσε επί δεκαετίες ο Νότος των Ηνωμένων Πολιτειών μετά τον Εμφύλιο Πόλεμο.
Όποιος πιστεύει στις Πλούσιες Χώρες ότι θα μπορούσε να ξεφύγει από τις κοινωνικές συνέπειες, κάνει μεγάλο λάθος. Όπως έχει δείξει η Ιστορία, όταν η Περιφέρεια μιάς οικονομικής οντότητας παρουσιάζει ραγδαία παρακμή, αυτό έχει κοινωνικές κι οικονομικές συνέπειες γιά την περιοχή του Κέντρου. Το κύριο ζήτημα στην έλλειψη Συστημάτων Κοινωνικής Εξισορρόπησης μεταξύ των διαφορετικών Οικονομικών Περιφερειών στην Ευρώπη. Αν η Ε.Ε. δεν αποφασίσει σύντομα να εισαγάγει αυτούς τους μηχανισμούς, η κατάσταση θα χειροτερέψει ακόμη περισσότερο. Στην κατεύθυνση αυτή προτείνονται ριζοσπαστικά μέτρα. Βραχυπρόθεσμα, απαιτούντα 3 πράγματα: Κοινά Ευρωπαϊκά Ομόλογα, μιά ισχυρή Επενδυτική Πρωτοβουλία, γιά παράδειγμα: μέσω της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων (ΕΤΕπ) κι ο εξευρωπαϊσμός της Χρηματοπιστωτικών Ρυθμίσεων. Η Ευρώπη πρέπει να ξεφύγει από τις διαφορετικούς Εθνικούς Τραπεζικούς Κανονισμούς. Συνακόλουθα προτείνονται τα επόμενα βήματα: Ένα Κοινό Ευρωπαϊκό Σύστημα Συνταξιοδότησης, εναρμονισμένα πρότυπα Συνταξιοδότησης σε όλη την Ευρώπη. Έτσι, η αγοραστική δύναμη θα κινηθεί προς την Περιφέρεια και θα μετριαστούν οι περιφερειακές ανισότητες. Δεν αναπαράγονται στην Χώρα μας από κανένα Θεσμό είτε είναι Πολιτικό Κόμμα είτε εκπροσώπηση των Εργαζομένων κι ακόμη λιγότερο από την Ελληνική Διανόηση. Η ένταση της Κρίσης αναδεικνύει ότι δεν αρκεί να διακρίνουμε διαχωριστικές γραμμές με σχήματα τύπου Αριστερά-Δεξιά, Μνημόνιο-Αντιμνημόνιο, Προδότης-Πατριώτης, Φασίστας-Δημοκράτης, εάν δεν επενδύσουμε τις αντιθέσεις με το απαιτούμενο περιεχόμενο. Αυτή θα είναι η κυρίαρχη άσκηση γιά όσους σπεύδουν κι επιθυμούν να κυριαρχήσουν ή να κυβερνήσουν το μέλλον.
Βασίλειος Γκίκας, Οικονομολόγος - Ακαδημαϊκός.
